مزاج، آلرژی و آنتیهیستامین | دکتر مجتبی معتمدی – ویزیت طب سنتی اصفهان
آلرژی | در کشور چهارفصل ایران، با اقلیمهایی متنوع از شمال مرطوب و جنگلی گرفته تا جنوب گرم و شرجی یا مناطق کوهستانی و خشک مانند مرکز و شرق کشور، بسیاری از مردم در فصلهای مختلف با آلرژی فصلی دستوپنجه نرم میکنند.
عطسههای مکرر، آبریزش بینی، خارش چشم، خشکی پوست یا حتی خسخس سینه، علائمی هستند که در نقاط مختلف کشور، با شدت و نوعی متفاوت بروز پیدا میکنند. برای مثال، در شمال کشور معمولاً آلرژی ناشی از رطوبت و کپکها شایعتر است، درحالیکه در مناطق کویری یا گرم و خشک مانند بخشهایی از کرمان، یزد یا جنوب تهران، گردوغبار و خشکی هوا نقش مهمی در تحریک سیستم تنفسی دارند.
از نگاه طب مدرن، این واکنشها پاسخی به مواد آلرژن در محیط هستند و معمولاً با داروهای شیمیایی مانند آنتیهیستامینها کنترل میشوند. اما در طب سنتی ایرانی، موضوع پیچیدهتر و شخصیتر بررسی میشود. مزاجشناسی به ما میگوید که افراد باتوجهبه طبیعت بدنیشان (گرم، سرد، خشک، تر) و زیستگاهشان، میزان حساسیت متفاوتی نسبت به عوامل محیطی دارند.
برای مثال، فردی با مزاج گرم و خشک که در ناحیهای گرم و خشک زندگی میکند، ممکن است در تابستان بیشتر دچار علائم آلرژیک پوستی شود؛ درحالیکه فردی با مزاج سرد و تر در مناطق سردسیر، احتمالاً علائم تنفسی شدیدتری را تجربه میکند.
در این مقاله، باتکیهبر آموزههای عمیق طب سنتی و تجربیات درمانگران ایرانی در اقلیمهای گوناگون کشور، به بررسی راهحلهای طبیعی و کم عارضه برای کنترل آلرژی خواهیم پرداخت. راهکارهایی که برخلاف داروهای شیمیایی، ریشهایتر عمل کرده و با تنظیم مزاج و تقویت سیستم ایمنی بدن، مانع از تکرار این علائم در طول سال میشوند.
همراه ما باشید با مطالب آموزشی و لینک کاربردی متخصص طب سنتی اصفهان :
- اصل سته ضروریه در درمان ام اس
- آشنایی با مراحل فیشیال صورت
- متخصص طب سنتی اصفهان وبلاگ دکتر آف
- عوامل تاثیرگذار بر تاثیر درمان گیاهی
- دکتر طب سنتی اصفهان
- نقش طبیب طب سنتی در درمان با گیاهان دارویی
نگاهی جامع از طب مدرن تا طب سنتی و نقش مزاج در بروز حساسیتها
آلرژی یا حساسیت، در واقع واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن به موادیست که برای خیلیها بیخطر و عادی بهنظر میرسند؛ مثل گردوخاک، گرده گلها، هوای گرم و خشک یا حتی برخی غذاها. این واکنشها میتوانند به شکلهای مختلف بروز کنند: عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم و پوست، کهیر، حتی مشکلات گوارشی و تنگی نفس.
- ایران کشوری است با اقلیمهای بسیار متنوع؛
- از شمال با رطوبت بالا و هوای معتدل،
- تا مناطق مرکزی و جنوبی با هوای گرم و خشک،
- و مناطق کوهستانی و سردسیر در غرب و شمال غرب.
در هر کدام از این اقلیمها، عوامل محرک آلرژی متفاوتاند و شدت علائم نیز متغیر است. برای مثال در مناطق مرطوب شمال، رطوبت و قارچها باعث بروز حساسیتهایی میشوند که در مناطق خشک مرکزی با گردوخاک و خشکی هوا تشدید میشوند.
علائم رایج آلرژی اغلب شامل موارد زیر است:
- عطسههای پیدرپی و غیرقابلکنترل
- آبریزش بینی یا گاهی خشکی و سوزش بینی
- خارش یا التهاب چشم، پوست و گلو
- کهیر یا قرمزی پوست
- خسخس سینه، تنگی نفس یا سرفههای مزمن
- گاهی مشکلات گوارشی مثل نفخ، تهوع یا دلدرد
چرا باید مزاجت رو بشناسید تا آلرژی رو کنترل کنید؟
آلرژی فقط یه حساسیت ساده نیست؛ وقتی بدن به یه ماده خارجی بیش از حد واکنش نشون میده، یعنی یه عدم تعادل داخلی داریم. تو طب سنتی، این عدم تعادل ریشه در مزاج داره. اگر مزاجت گرم و خشک باشه، بیشتر ممکنه با گرما، گردهها، آفتاب و غذاهای تند حساسیت نشان بدهید. اگر مزاجت سرد و تر باشه، احتمال داره رطوبت، باد کولر، لبنیات یا هوای غبارآلود علائم آلرژیت رو تحریک کنه.
پس اولین قدم برای کنترل آلرژی، تشخیص دقیق مزاج غالب و فهمیدن اینه که چه چیزهایی بدنت رو بهم میریزه.
اصلاح سبک زندگی بر اساس مزاج برای کنترل آلرژی
یه سری اصلاحات ساده ولی کلیدی وجود داره که بر اساس مزاجت میتونه کمک کنه کمتر اذیت بشوید:
برای مزاجهای گرم و خشک
- پرهیز از غذاهای گرم مثل سیر، فلفل، زنجبیل
- مصرف خوراکیهای خنککننده مثل کاسنی، خاکشیر، آلوبخارا
- خواب کافی در شب (بین ۱۰ شب تا ۵ صبح)
- دوش نیمه گرم قبل خواب
- پرهیز از قرارگرفتن در معرض آفتاب شدید
برای مزاجهای سرد و تر
- پرهیز از لبنیات سنگین مثل ماست و شیر سرد
- مصرف عسل گرم شده، خرما، دارچین و نعناع
- ورزش ملایم روزانه (پیادهروی تند یا نرمش صبحگاهی)
- تنفس عمیق در هوای تازه صبحگاهی
- پرهیز از خواب زیاد و درازکشیدن بلافاصله بعد از غذا
نکته مهم: برای شناخت دقیق مزاجت حتماً با متخصص طب سنتی مشورت کنید تا بهترین نتیجه رو بگیرید.
مزایای استفاده از داروهای گیاهی متناسب با مزاج
وقتی داروهای گیاهی متناسب با مزاج مصرف کنید، اتفاقات خوبی میافتد :
- سیستم ایمنی بدن تنظیم میشود .
- میزان هیستامین طبیعی کاهش پیدا میکند .
- بدن به تعادل مزاجی و سلامت نزدیکتر میشود .
نقش هیستامین و سیستم ایمنی در آلرژی
وقتی سیستم ایمنی بدن، مادهای بیضرر را مثل گرده گل یا پرز حیوانات بهعنوان تهدید شناسایی میکند، سلولهای خاصی به نام ماستسلها، هیستامین ترشح میکنند. این هیستامین باعث بروز علائم آلرژیک میشود که خیلی وقتها باعث اذیت و آزار فرد میشود.
داروهای شیمیایی مثل آنتیهیستامینها باهدف کاهش اثر هیستامین ساخته شدهاند، ولی این داروها معمولاً درمان ریشهای نیستند و ممکن است عوارض جانبی داشته باشند.
بهترین آنتیهیستامینهای طبیعی برای کنترل آلرژی کداماند؟
عرق کاسنی، شربت خاکشیر، دمنوش بابونه، عناب و آویشن از مهمترین آنتیهیستامینهای طبیعی در طب ایرانی هستند. انتخاب نوع گیاه باید بر اساس مزاج فرد و نظر متخصص انجام شود.
یا میتوان آلرژی را بدون داروی شیمیایی درمان کرد؟
در بسیاری از موارد، بله. با اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب مزاج و مصرف گیاهان دارویی ضد آلرژی، میتوان شدت علائم را بهطور قابلتوجهی کاهش داد. البته در موارد شدید، ترکیب روشهای طب سنتی و مدرن پیشنهاد میشود.
آیا آلرژی فصلی در طب سنتی ریشه در مزاج دارد؟
بله. در طب سنتی ایرانی، آلرژی نتیجه عدم تعادل مزاجی است. مثلاً افراد با مزاج گرموخشک بیشتر در بهار و تابستان دچار علائم میشوند، درحالیکه مزاج سردوتر در پاییز و زمستان حساستر است.
بهترین روش پیشگیری از آلرژی فصلی چیست؟
شناخت مزاج، پرهیز از محرکهای محیطی، تهویه مناسب خانه، استفاده از بخور گیاهی و مصرف خوراکیهای متعادل با فصل و مزاج، بهترین روشهای پیشگیری هستند.
چه عواملی آلرژی را در ایران تشدید میکنند؟
گرده گیاهان در بهار، گرد و غبار در تابستان و پاییز، سرمای خشک زمستان، رطوبت شمال کشور و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ از مهمترین عوامل محرک هستند.
