اختلالات تیروئید در طب سنتی ایرانی

اختلالات تیروئید در طب سنتی ایرانی |  متخصص طب سنتی اصفهان – دکتر مجتبی معتمدی

تیروئید در طب سنتی | تیروئیدیت یا التهاب تیروئید تورم یا التهاب غده تیروئید است. تیروئیدیت، باعث می شود سطح هورمون های تیروئید غیرمعمول (زیاد یا پایین) باشد. بسته به علت یا علائم، انواع مختلفی از تیروئیدیت معرفی شده اند از جمله: تیروییدیت حاد، تحت حاد، گرانولوماتوز، پس از زایمان، خاموش و ناشی از دارو.

شایعترین نوع این بیماری، تیروییدیت هاشیموتو است که تیروییدیت لنفوسیتیک یا تیروییدیت خودایمن نیز خوانده می‌شود و در آن، سلول‌های دفاعی بدن به اشتباه به سلول‌های سالم درغده تیروئید حمله می‌کنند و باعث ایجاد التهاب در غده و کاهش توانایی ساخت هورمون‌های آن می‌شوند.

بزرگی، درد و حساسیت به لمس در غده تیرویید، تب، درد فک یا گوش (گاهی اوقات)، پرکاری تیرویید (ضربان قلب سریع، عصبی شدن، لرزش و کاهش وزن سریع) از نشان‌ههای التهاب تیروئید هستند.

در نهایت، فرد به کم کاری تیروئید و در برخی موارد به گواتر دچار می‌شود. علائم تیروئید هاشیموتو نیز مانند علائم کم کاری غده تیروئید است که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد. درمان نیز شامل تجویز هورمون های غده تیروئید می‌شود.

از دیدگاه طب سنتی ایرانی، بدنبال افزایش اخلاط غیر طبیعی (که معمولا شامل سودا یا صفرای غیر طبیعی می شوند) در بدن و رسوب در بافت ها از جمله در تیروئید، عضو مربوطه دچار تورم و التهاب می گردد و گاهی نیز قوه مدبره (که سیستم ایمنی را می توان بخشی از آن یا یکی از ابزارهای آن دانست) که در جهت پاکسازی و دفع مواد زائد از عضو قدم بر می دارد، در این مسیر، احتمال ملتهب شدن عضو وجود دارد.

تیروئید به طور مستقیم روی متابولیسم تاثیر دارد و متابولیسم نیز رابطه مستقیمی با مزاج دارد. بر اساس مقالاتی که در سال های اخیر در زمینه ی طب سنتی ایرانی و میزان سوخت ‌و ساز پایه (Basal Metabolic Rate که به اختصار (BMR) خوانده می‌شود) منتشر شده اند مزاج و متابولیسم بر هم تاثیر دارند.

در مطالعه ای مشاهده ای که توسط گروهی از پژوهشگران طب سنتی ایرانی در مجله Journal of Contemporary Medical Sciences در سال 2020 منتشر شده است مشخص شد که بین پارامترهای BMR و سیستم عصبی هورمونی و مزاج بدن رابطه وجود دارد به این معنی که افراد سرد مزاج BMR، فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و عملکرد تیروئید کمتری نسبت به دیگر افراد با مزاج گرم دارند. سلامت بدن بر اثر نوسانات BMR به صورت منفی تحت تاثیر قرار می گیرد.

با توجه به این ارتباط، رعایت شش اصل ضروری حفظ سلامت و سبک زندگی سالم مطابق با مزاج برای تنظیم بهتر BMR و پیشگیری از ابتلا به اختلالات متابولیکی بسیار مهم است.

 ارتباط انواع مشکلات تیروئید با مزاج

بر اساس اصول طب سنتی ایرانی برخی افراد استعداد مزاجی بیشتری برای ابتلا به انواع اختلالات تیروئیدی دارند. به طور مثال ، تیروئید پرکار، علائم مزاج گرم و خشک را در بدن افراد ایجاد می کند. در مقابل تیروئید کم کار علائم مزاج سرد و تر را در بدن شخص ایجاد می کند.

بنابراین می توان گفت که مزاج های گرم و خشک استعداد بیشتری برای ابتلا به پرکاری تیروئید یا نوع پر سر و صداتر یا شدیدتر آن دارند البته این به این معنا نیست که سایر مزاج ها به این بیماری دچار نمی شوند. با همین استدلال، سرد مزاجان احتمالا نسبت به ابتلا به کم کاری تیروئید مستعد تر می باشند و یا این که در این افراد، علائم کم کاری تیروئید بارزتر یا شدید تر خواهد بود.

درمان اختلالت تیروئیدی با کمک طب سنتی ایرانی

طبق یک اصل همیشگی در طب سنتی ایرانی اولین قدم در درمان شناسایی و رفع علت بیماری می باشد. اصلاح مزاج در اولین قدم باعث رفع عامل بیماری زا که همان اخلاط زائد می باشند خواهد شد. رعایت اصولی که به رفع غلبه اخلاط کمک می کند نقش بسیار مهمی در درمان بیماری ایفا میکند.

کاهش سودا به کوچک شدن ندول ها کمک می کنند. رعایت تدابیر کاهنده خلط بلغم به کوچک شدن و یا از بین رفتن کامل ندول های کیستیک می انجامد. درصورت کاهش غلبه صفرا دربدن و تحریکات و التهاب غده تیروئید نیز رو به بهبود خواهد رفت. و در نهایت رعایت تدابیر کاهش خلط دم در کوچک شدن غده تیروئید و بازگشت تیروئید به اندازه واقعی خود موثر است.

درمان ها در طب سنتی ایرانی شخصی هستند و هر شخص با توجه به مزاج و یا غلبه احتمالی اخلاط نیازمند نسخه ای شخصی می باشد. زمانی که مزاج شخص متعادل شد می توان از درمان های موضعی نیز بهره گرفت.

به طور مثال ماساژ روغن بابونه، که مزاج گرمی دارد، بر روی موضع تیروئید برای سرد مزاجان و یا افرادی که دچار غلبه سردی هستند یا ندول های سرد دارند موثر است.

این روغن با نفوذ به موضع باعث رقیق شدن، نرم شدن، کوچک شدن و یا حتی رفع ندول ها شود. البته اگر زمان زیادی از تشکیل ندول ها گذشته باشد ممکن است ندول ها به سادگی از بین نروند اما می تواند از بروز عارضه های ناشی از آنها بکاهد.

ماساژ روغن بنفشه و یا کدو بر روی موضع تیروئید به افرادی که دچار التهاب و حرارت در ناحیه تیروئید شده اند کمک می کند.

بادکش لغزان تیروئید که باید تنها توسط متخصص انجام شود با افزایش خونرسانی به این ناحیه باعث برطرف شدن عوامل ایجاد کننده مشکلات خود ایمنی، کاهش سایز ندول ها، و تحریک تیروئید کم کار برای تولید هورمون ها شود. گاهی تاثیر این درمان ها به حدی است که می توان داروها را کم و یا حتی قطع کرد. اما توجه داشته باشید که قبل از مشورت با پزشک و اطمینان از درمان کامل به هیچ عنوان داروهای خود را قطع نکنید.

گاهی پس از اصلاح سبک زندگی می توان برای کاهش اندازه و التهاب تیروئیدهایی که خیلی بزرگ شده اند و روی بلع و گلو فشار می آوردند از زالو درمانی و حجامت روی موضع تیروئید کمک گرفت. این اقدامات باید تنها توسط متخصص آموزش دیده صورت بگیرد.